Ons huidige voedselsysteem zorgt er nog steeds voor dat mensen ziek worden, dat natuur verdwijnt en dat het klimaat verder uit balans raakt. Tegelijkertijd is er nog altijd honger, terwijl er wereldwijd ook veel overgewicht is en een groot deel van ons voedsel wordt verspild. De manier waarop we nu produceren, eten en omgaan met voedsel, is dus niet toekomstbestendig – niet voor onszelf en niet voor de generaties na ons.
De Europese Commissie werkt ondertussen aan een groot wetsvoorstel, de zogeheten “Food and Feed Safety Simplification Omnibus”. Dat pakket wordt gepresenteerd als een vereenvoudiging van voedsel‑ en pesticidenregels, maar volgens onafhankelijke wetenschappers en maatschappelijke organisaties betekent het vooral dat belangrijke beschermingsregels worden afgezwakt. Zo zouden veel pesticiden voortaan voor onbepaalde tijd worden toegelaten, zonder vaste momenten waarop nieuwe onafhankelijke wetenschappelijke inzichten moeten worden meegewogen. Dat is slecht nieuws voor onze gezondheid, voor het water dat we drinken, en voor insecten, vogels en andere dieren die nu al onder druk staan.
Tegelijkertijd laat nieuw internationaal onderzoek in The Lancet Planetary Health zien dat we het juist over een heel andere boeg moeten gooien. In de studie “Bundling measures for food systems transformation” hebben wetenschappers met tien verschillende wereldwijde modellen doorgerekend wat er gebeurt als we vier dingen tegelijk doen:
Hun conclusie: losse maatregelen zijn niet genoeg en kunnen zelfs nieuwe problemen opleveren, maar als je deze stappen bundelt, kun je de uitstoot van broeikasgassen uit de landbouw ongeveer halveren en veel minder natuur omzetten in landbouwgrond, terwijl eten tegelijk betaalbaar kan blijven.
Vanuit Platform Buitenlui zien we deze ontwikkelingen als twee kanten van dezelfde medaille. Aan de ene kant dreigt de bescherming tegen schadelijke pesticiden te worden uitgehold, terwijl we in Nederland al worstelen met de kwaliteit van ons water, de achteruitgang van biodiversiteit en de druk op boeren om steeds goedkoper te produceren. Aan de andere kant laat de nieuwste wetenschap zien dat een ander voedselsysteem wél mogelijk is: met gezonder eten, minder verspilling, minder gif en meer ruimte voor natuur, als we bereid zijn meerdere maatregelen tegelijk te nemen.
Wij pleiten daarom voor beleid – lokaal, nationaal en Europees – dat niet de rem zet op bescherming (zoals in de Omnibus‑plannen), maar juist de weg opent naar een gezond, natuurvriendelijk en klimaatbestendig voedselsysteem. Dat betekent: stap voor stap afbouwen van schadelijke pesticiden, investeren in agro‑ecologische en andere natuurinclusieve vormen van landbouw, het betaalbaar maken van gezonde en meer plantaardige voeding, en serieus werk maken van het terugdringen van voedselverspilling.